Programmabegroting 2025

Voorzitter,

Over honderd jaar is iedereen hier in deze zaal dood.

Maar de wereld is er dan nog. Een wereld waarvan de Partij voor de Dieren in ieder geval hoopt dat die vriendelijker, schoner, veiliger en diervriendelijker is. En juist daarom is het pijnlijk om te zien dat dit college, met deze begroting, opnieuw niet bijdraagt aan die doelen. Want de keuzes die wij vandaag maken, bepalen deels hoe die wereld eruit komt te zien.

Want wie deze begroting leest, krijgt niet het gevoel dat dat besef, van die wereld, is ingedaald. Er wordt vooral gewikt, gewogen, gewacht. Ik vind het verbazingwekkend dat dit college nog niet collectief met blauwe handen rondloopt, omdat ze er zoveel op zitten.

Onderzoeken worden geïnterpreteerd en luchtkastelen worden opgeblazen. Het eerste luchtkasteel is al doorgeprikt, namelijk de kleine kerncentrales, en nu wordt er weer lustig waterstof geblazen in het nieuwe luchtkasteel van de fossiele industrie, dit keer zelfs door onze normaal gesproken linkse en duurzame vrienden. Die luchtkastelen worden opgeblazen, zonder dat er een plan B is voorzien. 

Waterstof is namelijk helemaal geen oplossing. Het is veel en veel te duur en het is zeker geen schone energiebron met onze huidige energiemix. Wij zijn blij dat het college bevestigd heeft dat de klimaatdoelstellingen wat hen betreft nog steeds staan. Maar die doelstelling gaan we niet halen zonder onze energiemix–nogmaals, waterstof is geen energiebrón, maar een drager–zonder die energiemix te verduurzamen. Als je de waterstof maakt met kolen of gas, schiet je geen meter op, behalve dat je de fossiele industrie verder hebt gespekt en een beetje greenwashing hebt gedaan. 

Dan voorzitter, opnieuw blijven er bakken met geld op de plank liggen en is de weerstandsratio verder opgelopen tot 1,9.  Er liggen miljoenen op de plank die bedoeld zijn om onze natuur te versterken en er worden ook miljoenen doorgeschoven om een volgende coalitie van cadeautjes te voorzien. Allemaal maatschappelijk vermogensverlies, voorzitter. Het is een spaarpot waar onze inwoners, dier en mens, en onze natuur en onze toekomst niets aan hebben.  

Dan rijst toch de volgende vraag, voorzitter: waarom doet het college dit, dit oppotten en zo maatschappelijke winst achterhouden van onze inwoners? Is onze gedeputeerde financiën eigenlijk Dagobert Duck in vermomming? En heeft hij dan ook een geldpakhuis waarin hij graag in de miljoenen van de Flevolanders zwemt? Het kan haast niet anders. 

Dan de opcenten, voorzitter. Ja, ze blijven terugkomen. Díe liggen nog steeds onder het landelijk gemiddelde. Dat betekent dat mensen zonder auto opnieuw navenant een groter deel meebetalen aan het autogebruik van anderen. Want de kosten voor het wegennet ontstijgen bij verre het luttele bedrag dat er met de wegenbelasting wordt opgehaald. Het principe 'de vervuiler betaalt' wordt kennelijk niet gehanteerd door dit college. Wie kiest voor geen auto bezitten, hoort niet degene te subsidiëren die bijdraagt aan vervuiling en ruimtegebruik.

En dan de bossenstrategie.  Daar valt eigenlijk vooral op wat er níét in de begroting staat.  Het college weigert opnieuw om toe te geven dat deze doelen onhaalbaar worden geacht. En dat ze vooral onhaalbaar worden geacht, omdat datzelfde college weigert hier middelen voor vrij te maken. 0.0 significante voortgang, en het wordt verder lekker bij de gemeenten in de schoenen geschoven. Gemeenten die bijna allemaal in geheel Flevoland financiële problemen hebben, terwijl hier miljoenen in het pakhuis van Dagobert Duck liggen te verstoffen. Het is eigenlijk te treurig voor woorden, voorzitter. 

Wanneer gaat dit college nu eindelijk werk maken van de afgesproken 1200 hectare nieuw bos in 2030?  Hoeveel hectare komt er volgend jaar bij? En hoeveel in de jaren 27, 28 en 29? Daar komt maar geen antwoord op. Bij de oordeelsvormende vergadering niet, bij de perspectiefnota niet. Daarom stel ik deze vraag nu nog slechts retorisch, omdat het wel duidelijk is dat dit college het heeft opgegeven. 

Dat volgens deze begroting in woord biodiversiteit een speerpunt blijft maar in daden een ondergeschoven kindje, heb ik in de oordeelsvormende vergadering al geconstateerd, dus daar laat ik het voor nu maar bij. 

De WUR-review naar het dieronvriendelijke Oostvaardersplassenbeleid zou, na heel veel uitstel, dit najaar eindelijk eens klaar zijn. Wij kijken uit naar deze bespreking na het kerstreces, en hopen samen positieve stappen te kunnen zetten om het leven van de grote grazers te verbeteren, bijvoorbeeld door het onderzoeken van methoden voor geboortebeperking. Hoewel de échte oplossing natuurlijk natuurverbinding is en blijft. 

Voorzitter, we lezen dit jaar voor het eerst weer het woord “dier” in de begroting.
Dat lijkt goed nieuws, totdat blijkt dat het alleen gaat over het doodschieten ervan.

Drie miljoen dieren in de Flevolandse bio-industrie, duizenden in onze natuurgebieden en geen enkel beleid dat hun leven of welzijn raakt. Tot nog toe lijkt dit college die 3 miljoen zielen als een randverschijnsel te zien.  Wij hebben het geprobeerd met ons voorstel voor de dierenwelzijnsparagraaf in P&C stukken, maar die is helaas afgeschoten. 

Toch heeft dit college in antwoord op onze vragen aangegeven dat er een nieuw dierenwelzijnsbeleid gaat komen. Hoewel de verwachtingen natuurlijk wel laag zijn. Verras ons ook eens positief, zou ik willen oproepen. Wij hopen dat hier ambitieus werk van gaat worden gemaakt, inclusief bijbehorende menskracht en budgetten. 

Voorzitter, in een maand waarin er ongeveer een half miljoen dieren vergast zijn door mensen omdat zij vogelgriep kregen, wat er is dankzij de intensieve veehouderij, waarvan er ook tienduizenden in deze provincie zijn vergast, sluit ik graag af met de volgende woorden;

Voorts zijn wij van mening dat er een einde moet komen aan de bio-industrie. 

Dank, dan geef ik nu graag het woord door aan mijn collega mevrouw Lokhorst, mits er geen interrupties zijn.